US/53/2016

UCHWAŁA Nr 53
Senatu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
z dnia 16 grudnia 2016 roku

w sprawie ustalenia wytycznych dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczących uchwalania programów studiów wyższych, w tym planów studiów, programów i planów studiów trzeciego stopnia, planów i programów studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających

Na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 2 - 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2016.1842 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 3 Statutu Uniwersytetu, Senat postanawia, co następuje:

RODZIAŁ 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE
§ 1

1. Ustala się wytyczne dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczące uchwalania programów studiów wyższych, w tym planów studiów, programów i planów studiów doktoranckich, planów i programów studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających.
2. Wprowadza się poziomy Polskiej Ramy Kwalifikacji do kwalifikacji nadawanych po ukończeniu studiów wyższych, studiów doktoranckich oraz studiów podyplomowych.
3. Ustala się terminy i rodzaje dokumentów stanowiących podstawę do podjęcia przez Senat UWM uchwały w sprawie efektów kształcenia na kierunku, poziomie i profilu kształcenia oraz uchwały w sprawie utworzenia kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia.
4. Wprowadza się następujące definicje pojęć do opisu studiów:

1) program kształcenia obejmuje:

a) opis zakładanych efektów kształcenia na określonym kierunku studiów, poziomie i profilu kształcenia oraz program studiów,
b) program studiów stanowi opis procesu kształcenia, prowadzący do uzyskania zakładanych efektów kształcenia; program studiów określa: 

• • • formę studiów (stacjonarną i/lub niestacjonarną),
    • moduły zajęć/przedmioty (zajęcia lub grupy zajęć) wraz z przypisaniem do danego modułu/przedmiotu efektów kształcenia, treści programowych, form i metod kształcenia, zapewniających osiągnięcie efektów oraz liczby punktów Europejskiego Systemu Akumulacji i Transferu Punktów (ECTS),
    • sposoby weryfikacji i oceny osiągania zakładanych efektów kształcenia,
    • plan studiów danej formy studiów (stacjonarnej i/lub niestacjonarnej), uwzględniający: moduły zajęć/przedmioty, liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS konieczną do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia oraz sumaryczne wskaźniki ilościowe charakteryzujące program kształcenia,

2) moduł zajęć oznacza zajęcia lub grupę zajęć z danego przedmiotu lub grupy przedmiotów, praktykę, „przygotowanie pracy dyplomowej”, „przygotowanie pracy końcowej” i inne,
3) przedmiot – zespół zajęć określonych wspólną nazwą, przewidzianych do realizacji w tym samym semestrze planu studiów wyższych/planu studiów podyplomowych, planu studiów doktoranckich lub planu kursu dokształcającego, podlegających łącznej ocenie, któremu przypisano odpowiednią liczbę punktów ECTS,
4) opis zakładanych efektów kształcenia dla programu kształcenia – opis zasobu wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych osiąganych przez studenta w procesie kształcenia; opis sporządzany zgodnie z opisem efektów kształcenia w obszarze/obszarach kształcenia, któremu/którym przyporządkowany jest program, określonych w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w sprawie Krajowych Ram Kwalifikacji,
5) opis zakładanych efektów kształcenia w ramach modułu zajęć, przedmiotu lub grupy przedmiotów – opis zasobu wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych osiąganych przez studenta, który zaliczył dany moduł zajęć, przedmiot lub grupę przedmiotów; opis powinien odnosić się do opisu efektów kształcenia właściwych dla programu kształcenia,
6) forma kształcenia/poziom studiów – studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie,
7) profil praktyczny – profil programu kształcenia obejmujący moduły zajęć/przedmioty służące zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych i kompetencji społecznych, realizowany przy założeniu, że moduły zajęć/przedmioty związane z praktycznym przygotowaniem zawodowym prowadzone są w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS określonej dla programu studiów, 
8) profil ogólnoakademicki – profil programu kształcenia obejmujący moduły zajęć/przedmioty związane z prowadzonymi w uczelni badaniami naukowymi w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z kierunkiem studiów, realizowany przy założeniu, że moduły zajęć/przedmioty służące zdobywaniu przez studenta pogłębionej wiedzy oraz umiejętności prowadzenia badań naukowych prowadzone są w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS określonej dla programu studiów,
9) poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji – zakres i stopień złożoności wymaganych efektów uczenia się dla kwalifikacji danego poziomu, sformułowanych za pomocą ogólnych charakterystyk efektów uczenia się ujętych w kategoriach wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych.

5. Ilekroć w uchwale jest mowa o studiach wyższych oraz studiach trzeciego stopnia, należy przez to rozumieć, odpowiednio: studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie oraz studia doktoranckie.

§ 2

1. Programy kształcenia i programy studiów powinny spełniać wymagania formalne i programowe określone w obowiązujących przepisach, zawartych w:

1) rozporządzeniach ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego w zakresie:

a) warunków prowadzenia studiów, ze szczególnym uwzględnieniem wymagań dotyczących profilu kształcenia, wniosków z analizy wyników monitorowania kariery zawodowej absolwentów oraz wniosków z analizy zgodności zakładanych efektów kształcenia z potrzebami rynku pracy, najnowszych osiągnięć naukowych i artystycznych kadry akademickiej,
b) standardów kształcenia dla kierunków studiów, o których mowa w art. 9b ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, 
c) standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, 
d) warunków nadawania tytułów zawodowych, 
e) opisu charakterystyk efektów uczenia się drugiego stopnia Polskiej Ramy Kwalifikacji, typowych dla kwalifikacji uzyskiwanych w ramach szkolnictwa na poziomach 6-8, z uwzględnieniem:

• • • charakterystyk drugiego stopnia poziomów 6 i 7 dla poszczególnych obszarów kształcenia w ramach szkolnictwa wyższego,
    • wymagań niezbędnych do uzyskiwania kwalifikacji, w tym kompetencji inżynierskich poziomów 6 i 7,
    • charakterystyki drugiego stopnia poziomu 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji,

f) kryteriów oceny programowej, ze szczególnym uwzględnieniem opinii pracodawców przy tworzeniu programów kształcenia i realizacji procesu kształcenia,  wyników analizy osiągnięcia zakładanych efektów z  realizacji praktyk, umiędzynarodowienia procesu kształcenia (prowadzenia współpracy międzynarodowej i przygotowania do uczenia się w językach obcych, prowadzenia zajęć w językach obcych) oraz skuteczności wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia w zakresie analizy efektów kształcenia i działania na rzecz doskonalenia programu kształcenia,
g) szkoleń, praktyk i staży dla osób wykonujących czynności związane z wykorzystywaniem zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych,

2) rozporządzeniach właściwych ministrów, zawierających wymagania programowe przygotowujące do wykonywania innych od wymienionego w pkt. c zawodów lub uzyskania licencji zawodowych,
3) rozporządzeniu ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego w zakresie kształcenia na studiach doktoranckich,
4) ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie kształcenia na studiach podyplomowych, kursach dokształcających,
5) ustawie o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji w zakresie Polskiej Ramy Kwalifikacji i przypisywania poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji do kwalifikacji, nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających i szkoleń,
6) rozporządzeniu ministra właściwego do spraw edukacji narodowej, dotyczące zakresu informacji gromadzonych w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji o kwalifikacjach nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych, 
7) uchwałach senatu w zakresie misji oraz strategii rozwoju Uniwersytetu,
8) uchwałach rady wydziału w zakresie misji i strategii rozwoju wydziału. 

2. Programy kształcenia i programy studiów mogą przewidywać prowadzenie zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość.

§ 3

1. Do wszystkich form kształcenia i form studiów realizowanych w ramach kierunków studiów i  profili kształcenia, studiów doktoranckich, zakresów studiów podyplomowych i kursów dokształcających, stosuje się wycenę efektów z wykorzystaniem Europejskiego Systemu Akumulacji i Transferu Punktów (ECTS).
2. Wycena efektów kształcenia wyrażona w punktach ECTS powinna być dokonana według zasady: jeden punkt ECTS odpowiada efektom kształcenia, których uzyskanie wymaga od beneficjenta procesu kształcenia (studenta/uczestnika studiów doktoranckich/słuchacza studiów podyplomowych lub uczestnika kursu dokształcającego), nakładu pracy w wymiarze, od 25 do 30 godzin, na które składa się liczba godzin pracy beneficjenta w ramach zajęć zorganizowanych przez uczelnię zgodnie z planem studiów oraz jego praca własna.
3. Wycena poszczególnych modułów zajęć/przedmiotów powinna uwzględniać obciążenie beneficjenta związane z:

1) nakładem pracy własnej związanej z przygotowaniem się do egzaminów,
2) nakładem pracy własnej, związanej z przygotowaniem się do zajęć dydaktycznych oraz opracowaniem sprawozdań, projektów i innych,
3) liczbą godzin zajęć dydaktycznych (kontaktowych),
4) nakładem pracy związanej z przygotowaniem pracy dyplomowej, dzieła artystycznego wraz z przygotowaniem do egzaminu dyplomowego,
5) nakładem pracy w trakcie przygotowania pracy końcowej/zaliczeniowej związanej z zakończeniem cyklu kształcenia podyplomowego lub kursu dokształcającego,
6) nakładem pracy związanej z rozwijaniem umiejętności dydaktycznych lub zawodowych na studiach doktoranckich,
7) nakładem pracy związanej z nabyciem i rozwijaniem umiejętności w zakresie metodyki i metodologii prowadzenia badań naukowych,
8) zaleceniami standardów kształcenia, określonymi dla niektórych kierunków studiów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi, z uwzględnieniem ust. 4. 

4. Wycena poszczególnych modułów zajęć/przedmiotów realizowanych na studiach podyplomowych/kursach dokształcających kwalifikacyjnych powinna uwzględniać standardy kształcenia przygotowujące do wykonywania określonego zawodu lub uzyskania licencji zawodowych i umożliwiające skuteczne przeprowadzenie procedury włączenia kwalifikacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji i ich ewidencjowania w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji.
5. Liczbę punktów ECTS wymaganą do zaliczenia semestru ustala rada podstawowej jednostki organizacyjnej, w trybie określonym w § 4 ust. 1, z uwzględnieniem § 6 oraz z zastrzeżeniem § 17 ust. 5, § 19 ust. 2 i § 22.

RODZIAŁ 2
STUDIA WYŻSZE
§ 4

1. Program kształcenia i program studiów, w tym plan studiów oraz ich zmiany powinny być uchwalone przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, po zasięgnięciu opinii wydziałowego organu samorządu studenckiego, nie później niż na pięć miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, na którym program studiów, w tym plan studiów będzie obowiązywał.
2. W celu doskonalenia programu kształcenia, podstawowa jednostka organizacyjna może dokonywać w nim zmian, w tym efektów kształcenia właściwych dla danego kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia, wybranych z efektów kształcenia dla obszaru lub obszarów kształcenia, do których kierunek studiów został przyporządkowany, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Podstawowa jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 11 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, może w ramach posiadanego uprawnienia do prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, dokonywać zmian w zakresie:

1) zajęć dydaktycznych, za które student może uzyskać łącznie do 50% punktów ECTS, określonych w programie studiów aktualnym na dzień wydania przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego decyzji o nadaniu tego uprawnienia,
2) łącznie do 30% ogólnej liczby zakładanych efektów kształcenia, określonych przez senat uczelni, aktualnych na dzień wydania przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego decyzji o nadaniu tego uprawnienia.

4. Podstawowa jednostka organizacyjna może wprowadzać w programie kształcenia również zmiany:

1) w doborze treści kształcenia przekazywanych studentom w ramach zajęć, uwzględniających najnowsze osiągnięcia naukowe lub artystyczne, a także form i metod prowadzenia zajęć,
2) konieczne do:

a) usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych przez Polską Komisję Akredytacyjną,
b) dostosowania programu kształcenia do zmian w przepisach powszechnie obowiązujących. 

5. Zmiany w programach kształcenia, o których mowa w:

1) ust. 2 i 3 – wprowadzane są z początkiem nowego cyklu kształcenia, w trybie określonym w ust. 1,
2) ust. 4 – mogą być wprowadzane w trakcie cyklu kształcenia.

6. Zmiany w programach kształcenia wprowadzane w trakcie cyklu kształcenia ogłaszane są co najmniej na miesiąc przez rozpoczęciem semestru, którego dotyczą. Zmiany wprowadzane są uchwałą rady wydziału z uwzględnieniem opinii wydziałowego organu samorządu studenckiego.
7. Zmiany efektów kształcenia wymagają zatwierdzenia przez senat uczelni.

§ 5 

1. Studia pierwszego stopnia - licencjackie trwają co najmniej sześć semestrów.
2. Studia pierwszego stopnia - inżynierskie trwają co najmniej siedem semestrów.
3. Studia drugiego stopnia trwają od trzech do pięciu semestrów.
4. Studia jednolite magisterskie trwają od dziewięciu do dwunastu semestrów.
5. Do okresu studiów pierwszego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich zalicza się praktykę zawodową studenta.
6. Do okresu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich o profilu praktycznym zalicza się praktykę zawodową w wymiarze co najmniej trzech miesięcy.
7. Studia niestacjonarne mogą trwać jeden lub dwa semestry dłużej niż odpowiednie studia stacjonarne.

§ 6

1. Liczba punktów ECTS wymaganych do ukończenia studiów wynosi odpowiednio:

1) 180 punktów ECTS na studiach pierwszego stopnia - licencjackich,
2) 210 punktów ECTS na studiach pierwszego stopnia – inżynierskich,
3) 90 punktów ECTS na studiach drugiego stopnia, prowadzących do nabycia kwalifikacji drugiego stopnia oraz kompetencji inżynierskich i uzyskania tytułu zawodowego magistra inżyniera lub równorzędnego,
4) 120 punktów ECTS na studiach drugiego stopnia, prowadzących do nabycia kwalifikacji drugiego stopnia i uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego,
5) 300 punktów ECTS na jednolitych studiach magisterskich w  wymiarze 10 semestralnym, 
6) 330 punktów ECTS na jednolitych studiach magisterskich w wymiarze 11 semestralnym,
7) 360 punktów ECTS na jednolitych studiach magisterskich w  wymiarze 12 semestralnym.

2. W przypadku studiów niestacjonarnych, o których mowa w  § 5 ust. 7, liczba punktów ECTS wymaganych do ukończenia studiów odpowiada liczbie punktów ECTS określonej w planie studiów, ustalonym dla danej formy kształcenia studiów stacjonarnych.

§ 7

1. Program kształcenia i program studiów danego kierunku, poziomu studiów i profilu kształcenia należy opisać zgodnie z zakładanymi efektami kształcenia w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych, uwzględniając:

1) uniwersalne charakterystyki pierwszego stopnia oraz charakterystyki drugiego stopnia Polskiej Ramy Kwalifikacji, w tym wybrane efekty kształcenia właściwe dla obszaru lub obszarów kształcenia, do których został przyporządkowany kierunek studiów:

a) dla kwalifikacji na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji – w przypadku studiów pierwszego stopnia,
b) dla kwalifikacji na poziomie 7 Polskiej Ramy Kwalifikacji – w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich, 

2) charakterystyki drugiego stopnia dla profilu kształcenia,
3) charakterystyki drugiego stopnia obejmujące pełny zakres efektów kształcenia dla studiów o profilu ogólnoakademickim lub praktycznym prowadzących do uzyskania kompetencji inżynierskich,
4) opis efektów kształcenia w zakresie znajomości języka obcego.

2. Program studiów danego kierunku, poziomu studiów i profilu kształcenia, prowadzonego w formie stacjonarnej i niestacjonarnej umożliwia uzyskanie tych samych efektów kształcenia.
3. Program studiów danego kierunku, poziomu studiów i profilu kształcenia, prowadzonego w formie stacjonarnej i niestacjonarnej:

1) umożliwia studentowi wybór modułów zajęć/przedmiotów kształcenia, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze nie mniejszym niż 30% ogólnej liczby punktów ECTS, określonych w programie studiów, jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia; w ofercie modułów zajęć/przedmiotów do wyboru należy uwzględnić zajęcia dydaktyczne prowadzone w języku angielskim (przedmiot/y kierunkowy/e, przedmiot/y specjalistyczny/e, proseminarium, inne), odpowiadające co najmniej 2 punktom ECTS,
2) uwzględnia zajęcia dydaktyczne:

a) realizowane w ramach zajęć ogólnouczelnianych z przedmiotów kształcenia ogólnego, przewidzianego ofertą ogólnouczelnianą odpowiadających od 2 do 4 punktów ECTS,
b) realizowane w ramach zajęć z przedmiotów, reprezentujących treści z obszarów nauk humanistycznych lub  nauk społecznych odpowiadające 5 punktom ECTS – w przypadku kierunków studiów przypisanych do obszarów kształcenia innych niż odpowiednio nauki humanistyczne lub nauki społeczne, z zastrzeżeniem § 8 ust. 6,
c) z nowożytnego języka obcego w wymiarze:

• • • 120 godzin na studiach pierwszego stopnia i jednolitych magisterskich, kończących się egzaminem na poziomie B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego,
    • 30 godzin na studiach drugiego stopnia, prowadzonego w formie specjalistycznego warsztatu językowego, kończącego się zaliczeniem na ocenę na poziomie B2+ Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego, z zastrzeżeniem ust. 7 i 11,

d) realizowane w ramach seminarium, przygotowującego do wykonania pracy dyplomowej oraz na kierunkach artystycznych dodatkowo zajęcia z zakresu przygotowania dzieła artystycznego, z wyłączeniem kierunków studiów, dla których efekty kształcenia, uwzględniające standard kształcenia, zatwierdzone przez Senat w trybie określonym ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie przewidują wykonania pracy dyplomowej,
e) z ochrony własności intelektualnej, 
f) z technologii informacyjnych, 
g) z ergonomii,
h) z etykiety, 
i) prowadzone w ramach szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz szkolenia dotyczącego ochrony zwierząt, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Szkolenie dotyczące ochrony zwierząt obowiązuje studentów, którzy w ramach realizacji programu kształcenia i programu studiów wykonują czynności związane z wykorzystaniem zwierząt do celów naukowych i edukacyjnych. Wymiar, zasady i formę realizacji szkolenia określa rada podstawowej jednostki organizacyjnej.
5. Program studiów kierunku przyporządkowanego do więcej niż jednego obszaru kształcenia określa dla każdego z tych obszarów procentowy udział liczby punktów ECTS w łącznej liczbie punktów ECTS określonych w programie studiów jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia.
6. Program studiów pierwszego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich wszystkich kierunków i profili kształcenia, realizowanych w formie stacjonarnej, uwzględnia zajęcia z  wychowania fizycznego w wymiarze 30 godzin, z zastrzeżeniem ust. 11.
7. Wymiar godzinowy zajęć dydaktycznych z zakresu nowożytnych języków obcych realizowanych w ramach specjalności neofilologicznych na kierunku filologia na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych wszystkich poziomów i profili kształcenia, regulują odrębne przepisy.
8. Co najmniej połowa programu kształcenia na studiach stacjonarnych wszystkich kierunków, poziomów i profili kształcenia powinna być realizowana w postaci zajęć wymagających bezpośredniego udziału nauczyciela akademickiego chyba, że efekty kształcenia uwzględniające standard kształcenia, zatwierdzone przez Senat w trybie określonym ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym, stanową inaczej.
9. Kształcenie w zakresie zdobywania umiejętności praktycznych, w tym zajęcia laboratoryjne, terenowe i warsztatowe, powinno odbywać się na zajęciach dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczyciela akademickiego i studenta. Metody i techniki kształcenia na odległość, mogą mieć w tym zakresie jedynie charakter wspomagający, z uwzględnieniem ust. 10.
10. Liczba godzin zajęć dydaktycznych na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 60% ogólnej liczby godzin zajęć dydaktycznych określonych w programach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów, poziomów i profili kształcenia.
11. Na kierunkach, dla których rozporządzeniem ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego określono standard kształcenia, dla których Senat, w trybie określonym ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym, uchwałą określił efekty kształcenia, uwzględniając standard kształcenia, realizacja zajęć dydaktycznych, w tym zajęć z wychowania fizycznego odbywa się zgodnie z zaleceniami ww. uchwały Senatu, w wymiarze godzin określonym przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej. 

§ 8

1. Program studiów, stanowiący opis procesu kształcenia i integralną część programu kształcenia, uchwala rada podstawowej jednostki organizacyjnej.
2. Program studiów określany jest dla kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia.
3. Prowadzenie na danym kierunku dwóch profili kształcenia, wymaga określenia i uchwalenia dwóch odrębnych programów kształcenia, tj. opisów zakładanych efektów kształcenia, programów studiów i planów studiów.
4. Program studiów dla kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia oraz formy studiów określa:

1) formę studiów (studia stacjonarne lub niestacjonarne),
2) liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS konieczną do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi studiów (formie kształcenia),
3) moduły zajęć/przedmioty kształcenia wraz z przypisaniem do każdego modułu zajęć/przedmiotu zakładanych efektów kształcenia, treści programowych, form i metod kształcenia, zapewniających osiągnięcie tych efektów oraz liczbę punktów ECTS (sylabusy),
4) plan studiów prowadzonej formy studiów,
5) sposoby weryfikacji i kryteria oceny osiągania przez studenta zakładanych efektów kształcenia osiąganych przez studenta,
6) łączną liczbę punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć:

a) wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów,
b) z zakresu nauk podstawowych właściwych dla danego kierunku, do których odnoszą się efekty kształcenia dla tego kierunku, poziomu i profilu kształcenia,
c) o charakterze praktycznym, w tym zajęć laboratoryjnych, warsztatowych i projektowych,

7) minimalną liczbę punktów ECTS, którą student powinien uzyskać, realizując:

a) moduły zajęć/przedmioty ogólnouczelniane niezwiązane z  kierunkiem studiów, 
b) zajęcia z języka obcego,

8) liczbę punktów ECTS w wymiarze nie mniejszym niż 5, którą student musi uzyskać, realizując zajęcia dydaktyczne z obszaru nauk humanistycznych lub nauk społecznych,
9) wymiar i zasady realizacji zajęć z wychowania fizycznego,
10) wymiar, zasady i formę realizacji szkolenia z zakresu ochrony i wykorzystania zwierząt doświadczalnych do celów naukowych i edukacyjnych, z uwzględnieniem § 7 ust. 4, 
11) wymiar, zasady i formę realizacji praktyk zawodowych oraz łączną liczbę punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach praktyk zawodowych na kierunku o profilu praktycznym, a w przypadku kierunku studiów o profilu ogólnoakademickim – jeżeli program kształcenia na tych studiach przewiduje praktyki.

5. Wycena punktowa efektów kształcenia modułów zajęć/przedmiotów powinna być prowadzona według niżej wymienionych zasad, z uwzględnieniem ust. 6 i 9:

1) język obcy - 2 punkty ECTS za 30 godzin,
2) technologie informacyjne - 2 punkty ECTS za 30 godzin,
3) przedmioty przewidziane ofertą ogólnouczelnianą - 2 punkty ECTS za 30 godzin,
4) przedmioty z grupy zajęć z obszarów nauk humanistycznych lub nauk społecznych - 5 punktów ECTS za 75 godzin,
5) przedmioty realizowane w ramach „kształcenia modułowego” przewidziane ofertą wydziałową - 2 punkty ECTS za 30 godzin,
6) ergonomia, ochrona własności intelektualnej - 0,25 punkta ECTS za 2 godziny,
7) etykieta, szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy - 0,50 punkta ECTS za 4 godziny,
8) zajęcia dydaktyczne prowadzone w języku angielskim (przedmiot/y kierunkowy/e, przedmiot/y specjalistyczny/e, proseminarium, inne) - 2 punkty ECTS za 30 godzin,
9) informacja patentowa - 0,50 punkta ECTS za 4 godziny.

6. Na wszystkich kierunkach studiów, poziomach i profilach kształcenia, z wyłączeniem kierunków studiów przyporządkowanych do obszaru nauk humanistycznych lub nauk społecznych, w programie studiów należy zaplanować przedmioty z grupy zajęć z obszarów nauk humanistycznych lub nauk społecznych w  łącznym wymiarze 75 godzin, odpowiadające 5 punktom ECTS, w tym należy uwzględnić przedmiot/y z obszaru nauk humanistycznych lub nauk społecznych objęty/ych ofertą ogólnouczelnianą, z zachowaniem wyceny 2 punktów ECTS za 30 godzin. 
7. Wycena punktowa modułów zajęć/przedmiotów do wyboru powinna być tak realizowana, aby poszczególne moduły zajęć/przedmioty, które student wybiera alternatywnie, miały taką samą liczbę punktów ECTS w semestrze.
8. Wycena punktowa modułu/przedmiotu, o którym mowa w § 8 ust. 5 pkt 9 dotyczy kierunków, poziomów i profili kształcenia, których program kształcenia i program studiów przewiduje treści z zakresu informacji patentowej. 
9. Wycena punktowa pracy dyplomowej wraz z przygotowaniem do egzaminu dyplomowego powinna wynosić, co najmniej:

1) praca licencjacka - 10 punktów ECTS,
2) praca inżynierska - 15 punktów ECTS,
3) praca magisterska - 20 punktów ECTS,
4) dzieło artystyczne w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych - 20 punktów ECTS, chyba, że efekty kształcenia określone przez Senat w trybie określonym ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym, uwzględniające standard kształcenia, stanowią inaczej.

§ 9

Wytyczne obowiązują również przy tworzeniu programów kształcenia i programów studiów, realizowanych w języku obcym.

I. PROFIL PRAKTYCZNY
§ 10

1. Program studiów kierunku o profilu praktycznym obejmuje moduły zajęć/przedmioty związane z praktycznym przygotowaniem zawodowym, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS, określonych w programie studiów, jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia, służące zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych i kompetencji społecznych.
2. Zajęcia związane z praktycznym przygotowaniem zawodowym, powinny być prowadzone:

1) w warunkach właściwych dla danego zakresu działalności zawodowej,
2) w sposób umożliwiający wykonywanie czynności praktycznych przez studentów,
3) przez osoby, z których większość posiada doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią, odpowiadające zakresowi prowadzonych zajęć.

3. Podstawowa jednostka organizacyjna może prowadzić studia na kierunku o profilu praktycznym, jeżeli zapewnia studentom możliwość zrealizowania praktyk zawodowych, łącznie w wymiarze co najmniej trzech miesięcy na każdym z poziomów kształcenia. 
4. Podstawowa jednostka organizacyjna może organizować proces dydaktyczny w formule kształcenia przemiennego, uwzględniającego zasady prowadzenia studiów dualnych. 
5. Kształcenie przemienne, o którym mowa w ust. 4, oznacza organizację kształcenia prowadzonego w  formie zajęć dydaktycznych realizowanych w uczelni i poza uczelnią oraz zajęć dydaktycznych prowadzonych w formie praktyk i staży odbywanych u pracodawcy, uwzględniając realizację wszystkich efektów kształcenia przewidzianych w programie kształcenia.
6. Prowadzenie kierunku studiów o profilu praktycznym i organizacja kształcenia w formule studiów dualnych wymaga udziału podmiotów gospodarczych i zawarcia pisemnej umowy pomiędzy uczelnią a podmiotem gospodarczym, która powinna określać:

1) możliwość i zasady prowadzenia zajęć dydaktycznych, w szczególności praktycznych przez pracowników podmiotów gospodarczych,
2) zasady udziału podmiotów gospodarczych w tworzeniu programu kształcenia,
3) sposób dofinansowania studiów przez podmioty gospodarcze,
4) opis zakładanych efektów kształcenia,
5) sposób i zasady realizacji praktyk i staży w podmiotach gospodarczych.

7. Program kształcenia i program studiów uwzględniający praktykę zawodową, może uwzględniać także obowiązek wykonania pracy lub projektu dyplomowego związanego z tematyką studiowanego obszaru lub obszarów wiedzy w podmiocie gospodarczym, w którym realizowana jest praktyka.
8. Program i okres realizacji praktyk zawodowych określa rada podstawowej jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek studiów uwzględniając specyfikę kierunku, efekty kształcenia i rodzaj kwalifikacji, które student powinien osiągnąć po zrealizowaniu praktyki oraz ukończeniu danej formy kształcenia, z uwzględnieniem ust. 3-5.

II. PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI
§ 11

1. Program studiów kierunku o profilu ogólnoakademickim obejmuje moduły zajęć/przedmioty związane z prowadzonymi badaniami naukowymi w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z tym kierunkiem studiów, któremu przypisano punkty ECTS w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS określonych w programie studiów, jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia, służące zdobywaniu przez studenta pogłębionej wiedzy oraz umiejętności prowadzenia badań naukowych.
2. Podstawowa jednostka organizacyjna może prowadzić kierunek studiów o profilu ogólnoakademickim, jeżeli prowadzi badania naukowe w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z kierunkiem studiów i zapewnia studentom:

1) co najmniej przygotowanie do prowadzenia badań – w przypadku studiów pierwszego stopnia,
2) udział w badaniach – w przypadku studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich.

3. Zaleca się wprowadzenie praktyk zawodowych na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich o profilu ogólnoakademickim, w wymiarze umożliwiającym nabycie umiejętności praktycznych związanych ze studiowanym kierunkiem.
4. Podstawowa jednostka organizacyjna prowadząca kierunek studiów o profilu ogólnoakademickim może organizować proces kształcenia w formule studiów dualnych, z uwzględnieniem § 10 ust. 4-6.

III. POZIOMY POLSKIEJ RAMY KWALIFIKACJI DO KWALIFIKACJI NADAWANYCH PO UKOŃCZENIU STUDIÓW WYŻSZYCH, STUDIÓW DOKTORANCKICH ORAZ STUDIÓW PODYPLOMOWYCH
§ 12

1. Absolwent:

1) studiów pierwszego stopnia uzyskuje kwalifikację pełną na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji,
2) studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich uzyskuje kwalifikacje na poziomie 7 Polskiej Ramy Kwalifikacji, 
3) studiów trzeciego stopnia uzyskuje kwalifikacje na poziomie 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji.

2. Kwalifikacje cząstkowe po ukończeniu studiów podyplomowych:

1) na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji, nadaje się osobom posiadającym kwalifikacje pełną co najmniej na poziomie 6,
2) na poziomie 7 Polskiej Ramy Kwalifikacji, nadaje się osobom posiadającym kwalifikację pełną co najmniej na poziomie 6 lub 7.

3. Kwalifikacje cząstkowe po ukończeniu kursu lub szkolenia przypisuje się do danego poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji na podstawie informacji określonych w § 18 ust. 7.

IV. TERMINY I WYMAGANA DOKUMENTACJA STANOWIĄCA PODSTAWĘ DO PODJĘCIA PRZEZ SENAT UCHWAŁY W SPRAWIE OKREŚLENIA EFEKTÓW KSZTAŁCENA NA DANYM KIERUNKU STUDIÓW, POZIOMIE I PROFILU KSZTAŁCENIA
IV.1. TERMINY
§ 13

1. W związku z  doskonaleniem programu kształcenia, w zakresie określonym w § 4 ust. 2 i 3, podstawowa jednostka organizacyjna może złożyć, w terminie do 31 stycznia danego roku, wniosek o przyjęcie zmian efektów kształcenia dla programu kształcenia danego kierunku, poziomu i profilu kształcenia:

1) kierunków studiów objętych ofertą edukacyjną bieżącego roku akademickiego,
2) kierunków studiów rozpoczynających pierwszy cykl kształcenia od następnego roku akademickiego, z uwzględnieniem § 4 ust. 2-7  i zastrzeżeniem § 23.

2. W związku z tworzeniem kierunku studiów, poziomu i/lub profilu kształcenia, podstawowa jednostka organizacyjna składa w terminie do ostatniego dnia lutego roku, w którym Senat zobowiązany jest do podjęcia uchwały, o której mowa w art. 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, wniosek o przyjęcie efektów kształcenia dla programu kształcenia tworzonego kierunku, poziomu i profilu kształcenia.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1-2, powinien być poprzedzony uchwałą rady podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie zatwierdzenia projektu efektów kształcenia dla poziomów i profili kształcenia prowadzonych przez jednostkę w ramach kierunku studiów i odpowiednio projektu efektów kształcenia dla nowotworzonego kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia.
4. Uchwały Senatu w sprawie efektów kształcenia dla programów kształcenia, o których mowa w ust. 1, powinny być podjęte nie później niż do końca lutego danego roku, poprzedzającego rok akademicki, w którym zostanie uruchomiony nowy cykl kształcenia.
5. Uchwały Senatu w sprawie efektów kształcenia dla programów kształcenia, o których mowa w ust. 2, powinny być podjęte nie później niż do końca marca danego roku, w którym Senat zobowiązany jest do podjęcia uchwały, o której mowa w art. 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

IV.2. WYMAGANA DOKUMENTACJA STANOWIĄCA PODSTAWĘ DO PODJĘCIA PRZEZ SENAT UCHWAŁY W SPRAWIE OKREŚLENIA EFEKTÓW KSZTAŁCENA NA DANYM KIERUNKU STUDIÓW, POZIOMIE I PROFILU KSZTAŁCENIA
§ 14

1. Wymagana dokumentacja, stanowiąca podstawę do podjęcia przez Senat uchwały w sprawie określenia efektów kształcenia na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, o której mowa w § 13 ust. 4 i 5 powinna zawierać następujące informacje:

1) ogólną charakterystykę prowadzonych studiów, w tym:

a) nazwę kierunku studiów adekwatną do zakładanych efektów kształcenia,
b) poziom kształcenia (formę kształcenia),
c) liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS niezbędną do uzyskania kwalifikacji, 
d) profil kształcenia,
e) formę studiów,
f) tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta,
g) określenie poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji,
h) przyporządkowanie do obszaru kształcenia lub obszarów kształcenia (należy podać procentowy udział liczby punktów ECTS dla każdego z tych obszarów w łącznej liczbie punktów ECTS),
i) wskazanie dziedziny/dziedzin nauki i dyscypliny/dyscyplin naukowych lub dziedzin sztuki i dyscypliny/dyscyplin artystycznych, do których odnoszą się efekty kształcenia, ze wskazaniem procentowych udziałów, w jakich program studiów odnosi się do poszczególnych dziedzin nauki lub sztuki, a także wskazanie dyscypliny wiodącej,

2) ogólną informację o programie kształcenia:

a) wskazanie związku kierunku studiów z misją uczelni i strategią jej rozwoju,
b) analizę zgodności zakładanych efektów kształcenia z potrzebami rynku pracy,
c) cele kształcenia oraz możliwości zatrudnienia i kontynuacji kształcenia przez absolwentów studiów,
d) wymiar, zasady i formę realizacji praktyk oraz punkty ECTS,

3) informację o zakładanych efektach kształcenia, z uwzględnieniem efektów w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych w kategoriach opisowych charakterystyk drugiego stopnia Polskiej Ramy Kwalifikacji:

a) zakładane efekty kształcenia w formie tabelarycznych odniesień efektów kierunkowych do charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru,
b) pokrycie w formie tabelarycznej charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru przez efekty kierunkowe wraz z uzasadnieniem wyboru jednych i pominięcia innych charakterystyk drugiego stopnia,
c) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kompetencji inżynierskich przez efekty kierunkowe, 
d) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kwalifikacji nauczycielskich przez efekty kierunkowe,
e) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kwalifikacji pedagogicznych przez efekty kierunkowe.

IV.3. WYMAGANA DOKUMENTACJA STANOWIĄCA PODSTAWĘ DO PODJĘCIA PRZEZ SENAT UCHWAŁY W SPRAWIE UTWORZENIA KIERUNKU STUDIÓW, POZIOMU I PROFILU KSZTAŁCENIA
§ 15

1. Wymagana dokumentacja, stanowiąca podstawę do podjęcia przez Senat uchwały w sprawie utworzenia kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia powinna spełniać zalecenia i postanowienia zawarte w § 2-§ 3 oraz § 4-§ 14 i zawierać:

1) ogólną charakterystykę studiów, obejmującą:

a) nazwę kierunku studiów,
b) nazwę/nazwy specjalności kształcenia,
c) poziom kształcenia (formę kształcenia),
d) profil kształcenia,
e) formę studiów,

2) koncepcję kształcenia, w tym:

a) wskazanie związku kierunku studiów z misją uczelni i strategią rozwoju,
b) przyporządkowanie kierunku studiów do obszaru lub obszarów kształcenia oraz określenie procentowego udziału liczby punktów ECTS dla poszczególnych obszarów kształcenia w łącznej liczbie punktów ECTS określonych w programie studiów jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia,
c) wskazanie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych lub dziedzin sztuki i dyscyplin artystycznych, do których odnoszą się efekty kształcenia, w tym dyscypliny wiodącej,
d) tytuł zawodowy nadawany absolwentom,
e) określenie poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji,

3) uzasadnienie utworzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, w tym:

a) cele kształcenia,
b) wyniki analizy badania rynku pracy w aspekcie zapotrzebowania na absolwentów wnioskowanego kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia, posiadających projektowane kwalifikacje,
c) sposób uwzględnienia wyników monitorowania karier absolwentów,
d) możliwości zatrudnienia i kontynuacji kształcenia przez absolwentów studiów,

4) informację o posiadanej przez podstawową jednostkę organizacyjną kategorii naukowej, opis prowadzonych badań naukowych w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z wnioskowanym kierunkiem studiów, informację w zakresie spełniania wymagań określonych w § 11 ust. 2, w tym dla studiów drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich, wskazanie liczby studentów którzy będą brać udział w badaniach – w przypadku wniosku o nadanie uprawnienia do prowadzenia studiów o profilu ogólnoakademickim,
5) opis kompetencji oczekiwanych od kandydata ubiegającego się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia, drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie (zasady rekrutacji),
6) analizę zgodności zakładanych efektów kształcenia z potrzebami rynku pracy,
7) opis sposobów weryfikacji osiągniętych przez studenta efektów kształcenia w trakcie całego procesu kształcenia, w tym:

a) informacja o zakładanych efektach kształcenia, z uwzględnieniem efektów w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych w formie tabelarycznych odniesień efektów kierunkowych do charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru,
b) pokrycie w formie tabelarycznej charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru przez efekty kierunkowe wraz z uzasadnieniem wyboru jednych i pominięcia innych charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru,
c) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kompetencji inżynierskich przez efekty kierunkowe,
d) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kwalifikacji nauczycielskich przez efekty kierunkowe,
e) pokrycie w formie tabelarycznej efektów kształcenia prowadzących do uzyskania kwalifikacji pedagogicznych przez efekty kierunkowe,
f) matryce (opis sposobu sprawdzenia wybranych efektów kształcenia dla programu) z odniesieniem do konkretnych modułów zajęć/przedmiotów, form zajęć i sprawdzianów realizowanych w ramach każdej z tych form: matryce kierunkowych efektów kształcenia w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, matryce kierunkowych efektów kształcenia w odniesieniu do form prowadzonych zajęć, matryce kierunkowych efektów kształcenia w odniesieniu do sposobu zaliczania),
g) zasady prowadzenia procesu dyplomowania,

8) opis warunków prowadzenia studiów oraz sposobu organizacji i realizacji procesu kształcenia, w tym:

a) ogólną charakterystykę programu studiów, w tym:

• • • formę kształcenia,
    • formę studiów,
    • liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS niezbędną do uzyskania kwalifikacji (tytułu zawodowego),
    • wymiar, zasady i formę realizacji praktyk oraz punkty ECTS,
    • moduły zajęć/przedmioty z przypisaniem zakładanych efektów kształcenia i punktów ECTS, z uwzględnieniem modułów zajęć/przedmiotów wynikających z wymagań w zakresie kompetencji inżynierskich lub kwalifikacji nauczycielskich (pedagogicznych), z  zastosowaniem wymagań dotyczących dokumentacji opisu modułów/przedmiotów, wymienionych w ust. 2-4,
    • plan studiów prowadzonej formy studiów, z zaznaczeniem modułów zajęć/przedmiotów podlegających wyborowi przez studenta z udokumentowaniem, że program studiów umożliwia studentowi wybór modułów zajęć/przedmiotów w wymiarze nie mniejszym niż 30% punktów ECTS,
    • udokumentowanie (na studiach stacjonarnych), że co najmniej połowa programu kształcenia, tj. nie mniej niż 50% punktów ECTS, realizowana jest w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich,
    • sumaryczne wskaźniki charakteryzujące program studiów, o których mowa w  ust. 4,

b) wykaz osób proponowanych do minimum kadrowego, spełniających wymagania określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w sprawie warunków prowadzenia studiów oraz wytycznych PKA, zawierający:

• • • imiona i nazwiska oraz numery PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL – serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,
    • informację o przewidywanym wymiarze czasu pracy poszczególnych osób oraz o terminie podjęcia zatrudnienia w uczelni,
    • informację o dorobku naukowym lub artystycznym wraz z wykazem publikacji lub – w przypadku kierunku studiów o profilu praktycznym – opis doświadczenia zawodowego zdobytego poza uczelnią,

c) wymiar zajęć dydaktycznych planowanych dla poszczególnych nauczycieli akademickich, informację o przydziale zajęć związanych z praktycznym przygotowaniem zawodowym w ramach profilu praktycznego lub zajęć związanych z prowadzonymi badaniami naukowymi w ramach studiów o profilu ogólnoakademickim oraz informację o spełnieniu wymagań dotyczących właściwej obsady zajęć dydaktycznych przez nauczyciela akademickiego legitymującego się dorobkiem naukowym lub artystycznym w zakresie dyscypliny odpowiadającej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, z którą związane są prowadzone przez nauczyciela akademickiego zajęcia dydaktyczne,
d) proporcję liczby nauczycieli akademickich proponowanych do minimum kadrowego do przewidywanej liczby studentów,
e) informację na temat infrastruktury, którą dysponuje podstawowa jednostka organizacyjna, w tym szczegółowy opis sal dydaktycznych, laboratoriów, pracowni, sprzętu i wyposażenia,
f) informację na temat zapewnienia możliwości korzystania z zasobów bibliotecznych oraz elektronicznych zasobów wiedzy.

2. Dokumentację programu kształcenia stanowią: opis efektów kształcenia (uchwała w sprawie określenia efektów kształcenia) oraz program studiów:

1) opis modułu zajęć/przedmiotu, grupy przedmiotów, praktyki i innych,
2) sumaryczne wskaźniki ilościowe.

3. Opis modułu zajęć/przedmiotu, grupy przedmiotów, praktyki i innych, powinien zawierać w szczególności:

1) opis efektów kształcenia i ich odniesienie do charakterystyk drugiego stopnia danego obszaru,
2) cel kształcenia i treści programowe w odniesieniu do form prowadzenia zajęć,
3) formy i metody kształcenia/dydaktyczne zapewniające osiągnięcie zakładanych efektów kształcenia,
4) sposoby weryfikacji i oceny osiągania przez studenta zakładanych efektów kształcenia (formy i warunki zaliczenia przedmiotu), 
5) liczbę punktów ECTS (z opisem sposobu jej wyznaczenia zgodnie z zasadami systemu ECTS), zawierającą m.in. liczbę punktów ECTS, którą student uzyskuje na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich oraz liczbę punktów ECTS, którą student uzyskuje w ramach zajęć o charakterze praktycznym (zajęć laboratoryjnych, projektowych, warsztatowych) – w celu określenia sumarycznych wskaźników ilościowych, charakteryzujących program studiów,
6) literaturę podstawową i uzupełniającą.

4. Sumaryczne wskaźniki ilościowe, charakteryzujące program studiów:

1) łączna liczba punktów ECTS, którą student uzyskuje na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów,
2) łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć dydaktycznych z zakresu nauk podstawowych, do których odnoszą się efekty kształcenia dla określonego kierunku, poziomu i profilu kształcenia,
3) łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć o charakterze praktycznym (laboratoryjnych, projektowych, warsztatowych), 
4) minimalna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach niezwiązanych z kierunkiem studiów zajęć ogólnouczelnianych, 
5) liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć z obszarów nauk humanistycznych lub nauk społecznych nie mniejsza niż 5 punktów ECTS,
6) liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć z języka obcego, 
7) liczba godzin przewidzianych do realizacji w ramach zajęć z wychowania fizycznego,
8) wymiar oraz łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach praktyk zawodowych na kierunku studiów o profilu praktycznym, a w przypadku kierunku studiów o profilu ogólnoakademickim – jeżeli program kształcenia na tym kierunku przewiduje praktykę,
9) łączna liczba punktów ECTS (nie mniej niż 30% liczby punktów ECTS określonych w programie studiów jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia), którą student musi uzyskać w ramach modułów zajęć/przedmiotów do wyboru,
10) w przypadku programu studiów przyporządkowanego do więcej niż jednego obszaru kształcenia – procentowy udział liczby punktów ECTS dla każdego z tych obszarów w łącznej liczbie punktów ECTS określonych w programie studiów jako koniecznych do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia.

5. Do dokumentacji wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć:

1) kopię uchwały rady podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie programu studiów wraz z kserokopią opinii właściwego organu samorządu studenckiego,
2) program studiów kierunku, poziomu i profilu kształcenia odrębny dla studiów stacjonarnych i/lub niestacjonarnych, w tym plan studiów, 
3) kopie oświadczeń osób proponowanych do minimum kadrowego o możliwości zaliczenia ich do tego minimum kadrowego w przypadku uzyskania uprawnienia do prowadzenia wnioskowanego kierunku studiów wraz z  informacją o aktualnym zaliczeniu do minimum kadrowego,
4) kopie dokumentów potwierdzających uzyskanie przez osoby proponowane do minimum kadrowego tytułu zawodowego, stopnia naukowego, uprawnienia równoważnego z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, tytułu naukowego, a w przypadku gdy tytuł zawodowy, stopień naukowy lub tytuł naukowy został uzyskany za granicą – kopie dokumentów wraz z tłumaczeniem na język polski dokonanym przez tłumacza przysięgłego,
5) kopie dokumentów potwierdzających dysponowanie infrastrukturą zapewniającą prawidłową realizację celów kształcenia, w tym zapewniającą odpowiednie warunki do prowadzenia zajęć w salach dydaktycznych, laboratoriach i pracowniach od dnia rozpoczęcia prowadzenia w salach dydaktycznych, laboratoriach, pracowniach zajęć wymagających tej infrastruktury, w zakresie przewidzianym w programie kształcenia,
6) opis zasobów bibliotecznych oraz elektronicznych zasobów wiedzy, obejmujących literaturę zalecaną na wnioskowanym kierunku studiów, do których uczelnia zapewni dostęp,
7) kopie porozumień z pracodawcami albo ich deklaracji w sprawie przyjęcia określonej liczby studentów na praktyki oraz opis sposobu współdziałania z interesariuszami zewnętrznymi (lista osób lub instytucji spoza wydziału, biorących udział w pracach programowych lub konsultujących projekt programu kształcenia), a także opis sposobu współdziałania z podmiotami gospodarczymi w zakresie tworzenia i prowadzenia studiów o profilu praktycznym.

ROZDZIAŁ 3
STUDIA TRZECIEGO STOPNIA  
§ 16

1. Studia trzeciego stopnia prowadzone są zgodnie z programem i planem studiów w zakresie dziedziny nauki i dyscypliny naukowej albo dziedziny sztuki i dyscypliny artystycznej, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Studia trzeciego stopnia mogą być prowadzone więcej niż w jednym obszarze wiedzy, dziedzinie nauki lub dyscyplinie naukowej albo dziedzinie sztuki lub dyscyplinie artystycznej.
3. Program studiów, w tym plan studiów trzeciego stopnia uchwala rada podstawowej jednostki organizacyjnej, po zasięgnięciu opinii wydziałowego organu samorządu doktorantów, nie później niż na pięć miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, w którym program i plan studiów będzie obowiązywał, z zastrzeżeniem ust. 5.
4. Termin, o którym mowa w ust. 3, stosuje się również w przypadku uchwalania zmian programu i planu studiów trzeciego stopnia, mających na celu ich doskonalenie.
5. Program kształcenia i program studiów należy opisać zgodnie z zakładanymi efektami kształcenia w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, uwzględniając uniwersalne charakterystyki drugiego stopnia na poziomie 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji. 
6. Zmieniony, w trybie określonym w ust. 3, program i plan studiów obowiązuje z dniem rozpoczęcia nowego roku akademickiego i dotyczy wyłącznie doktorantów rozpoczynających naukę.

§ 17

1. Studia trzeciego stopnia trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata.
2. Program i plan studiów trzeciego stopnia określany jest dla dziedziny nauki i dyscypliny naukowej albo dziedziny sztuki i dyscypliny artystycznej, w zakresie której prowadzone są studia trzeciego stopnia, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4.
3. W programie i planie studiów, prowadzonych więcej niż w jednym obszarze wiedzy, dziedzinie nauki lub dyscyplinie naukowej albo dziedzinie sztuki lub dyscyplinie artystycznej, należy uwzględnić treści kształcenia właściwe dla wszystkich obszarów wiedzy, dziedzin i dyscyplin, w zakresie których utworzono studia.
4. Więcej niż połowa programu stacjonarnych studiów trzeciego stopnia wymaga obecności uczestników tych studiów w prowadzącej je jednostce organizacyjnej i jest realizowana w formie zajęć dydaktycznych i pracy naukowej wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich lub opiekunów naukowych i doktorantów.
5. Łączny wymiar zajęć obowiązkowych, fakultatywnych i praktyk zawodowych objętych programem studiów trzeciego stopnia odpowiada od 30 do 45 punktom ECTS.
6. Program i plan studiów trzeciego stopnia obejmuje zajęcia:

1) obowiązkowe, 
2) fakultatywne obejmujące zajęcia dydaktyczne i zawodowe odpowiadające wymiarowi co najmniej 15 godzin:

a) rozwijające umiejętności zawodowe, których wymiar odpowiada co najmniej 5 punktom ECTS, przygotowujące doktoranta do pracy o charakterze badawczym lub badawczo-rozwojowym,
b) rozwijające umiejętności dydaktyczne, których wymiar odpowiada co najmniej 5 punktom ECTS, przygotowujące doktoranta, kształcącego się na studiach trzeciego stopnia w uczelni, do wykonywania zawodu nauczyciela akademickiego,

3) praktyki zawodowe.

7. Łączny wymiar praktyk zawodowych w programie i planie studiów trzeciego stopnia wynosi 360 godzin, w tym 90 godzin w danym roku studiów, z zastrzeżeniem ust. 8.
8. Łączny wymiar praktyk zawodowych w programie i planie niestacjonarnych studiów trzeciego stopnia wynosi nie mniej niż 40 godzin i nie więcej niż 360 godzin.
9. Wymagania dotyczące planu i programu studiów, o których mowa w ust. 5-6, stosuje się w procesie kształcenia na stacjonarnych i niestacjonarnych studiach trzeciego stopnia.
10. Program i plan studiów trzeciego stopnia powinien spełniać zalecenia i postanowienia zawarte w § 2– § 3 niniejszej uchwały, ze szczególnym uwzględnieniem:

1) formy studiów (stacjonarnej lub niestacjonarnej),
2) liczby semestrów i liczby punktów ECTS niezbędnej do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi studiów,
3) modułów zajęć/przedmiotów kształcenia wraz z przypisaniem do każdego modułu zajęć/przedmiotu zakładanych efektów kształcenia oraz liczby punktów ECTS,
4) planów studiów prowadzonych w formie stacjonarnej i niestacjonarnej,
5) sposobu weryfikacji i oceny zakładanych efektów kształcenia osiąganych przez doktoranta,
6) łącznej liczby punktów ECTS, którą doktorant powinien uzyskać na zajęciach dydaktycznych,
7) wymiaru, zasad i form realizacji praktyki zawodowej,
8) określenie poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji.

11. Integralną częścią programu i planu studiów jest opis zasad stosowania i funkcjonowania wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia, uwzględniający, m.in. sposób dokumentowania i metody weryfikowania efektów kształcenia, wyniki analizy rynku pracy w aspekcie zapotrzebowania na absolwentów prowadzonych zakresów studiów trzeciego stopnia.

ROZDZIAŁ 4
STUDIA PODYPLOMOWE I KURSY DOKSZTAŁCAJĄCE
§ 18

1. Studia podyplomowe prowadzone są zgodnie z  planem i  programem studiów uchwalonym przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, co najmniej na 2 miesiące przed rozpoczęciem cyklu kształcenia.
2. Kursy dokształcające prowadzone są zgodnie z  planem i  programem kursu uchwalonym przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, co najmniej na 1 miesiąc przed rozpoczęciem cyklu kształcenia.
3. W przypadku uchwalania zmiany planu i programu studiów podyplomowych, mającej na celu ich doskonalenie, stosuje się termin 1 miesiąca przed rozpoczęciem cyklu kształcenia.
4. W przypadku uchwalania zmiany planu i programu kursu dokształcającego, mającej na celu ich doskonalenie, stosuje się termin 2 tygodni przed rozpoczęciem cyklu kształcenia.
5. Zmienione, w trybie określonym w ust. 3-4, plan i program studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających obowiązują z dniem rozpoczęcia danego cyklu kształcenia i dotyczą wyłącznie uczestników rozpoczynających naukę.
6. Uchwalone przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych plany i programy studiów podyplomowych muszą zawierać porównania efektów kształcenia wymaganych dla danej kwalifikacji z charakterystykami poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji pierwszego i drugiego stopnia, z uwzględnieniem ust. 8-10.
7. Uchwalone przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych plany i programy kursów i szkoleń muszą zawierać opis efektów uczenia się dla danej kwalifikacji uwzględniający:

1)  syntetyczną charakterystykę efektów uczenia się,
2)  wyodrębnione zestawy efektów uczenia się,
3)  poszczególne efekty uczenia się w zestawach oraz kryteria weryfikacji osiągnięcia poszczególnych efektów uczenia się,
4)  porównanie efektów uczenia się wymaganych dla danej kwalifikacji z charakterystykami poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji pierwszego i drugiego stopnia, z uwzględnieniem ust. 11.

8. Uchwalone przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych plany i programy studiów podyplomowych w specjalizacji nauczycielskiej z zakresu: przygotowania merytorycznego do nauczania przedmiotu (prowadzenia zajęć), przygotowania pedagogicznego, przygotowania do pracy w szkołach i ośrodkach specjalnych, muszą spełniać standardy kształcenia określone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w sprawie standardów kształcenia przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela.
9. Uchwalone przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych plany i programy studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających dających uprawnienia do wykonywania zawodu lub uzyskania licencji zawodowej muszą spełniać wymagania programowe dla studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających w zakresie treści programowych oraz łącznego wymiaru czasu prowadzonych zajęć, określone przez właściwych ministrów.
10. Wniosek podstawowej jednostki organizacyjnej o włączenie do Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji, kwalifikacji nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych powinien zawierać informacje określone przepisami ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji oraz przepisami rozporządzenia o informacji gromadzonej w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji o kwalifikacjach nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych.
11. Wniosek podstawowej jednostki organizacyjnej lub innej jednostki organizacyjnej  prowadzącej kursy lub szkolenia do ministra właściwego o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, kwalifikacji nadawanych po ukończeniu kursów dokształcających i szkoleń powinien ponadto zawierać informacje określone przepisami ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji.

§ 19

1. Studia podyplomowe trwają nie krócej niż dwa semestry.
2. Program kształcenia studiów podyplomowych powinien umożliwić uzyskanie przez słuchacza co najmniej 30 punktów ECTS.
3. Plan i program studiów podyplomowych powinien spełniać zalecenia i postanowienia zawarte w § 2 – § 3, ze szczególnym uwzględnieniem:

1) nazwy studiów podyplomowych lub kursu dokształcającego/szkolenia,
2) formy studiów podyplomowych/kursu (stacjonarną lub niestacjonarną),
3) liczby semestrów i liczby punktów ECTS niezbędnej do uzyskania zaliczenia i ukończenia studiów podyplomowych; w przypadku kursu dokształcającego powinien uwzględniać okres realizacji kursu i liczbę punktów ECTS niezbędną do zaliczenia kursu,
4) efektów kształcenia osiąganych przez uczestnika studiów podyplomowych/kursu dokształcającego oraz sposobu ich oceny, weryfikacji i dokumentowania, z uwzględnieniem ust. 4,
5) modułów zajęć/przedmiotów wraz z przypisaniem do każdego modułu zajęć/przedmiotu zakładanych efektów kształcenia oraz liczby punktów ECTS,
6) planu studiów podyplomowych/kursu (stacjonarnych lub niestacjonarnych),
7) łącznej liczby punktów ECTS, którą uczestnik studiów podyplomowych/kursu dokształcającego powinien uzyskać na zajęciach dydaktycznych,
8) wymiaru, zasady i formy zaliczenia praktyk zawodowych, jeżeli przewidziane są w planie studiów podyplomowych,
9) formy zakończenia studiów podyplomowych/kursu dokształcającego/szkolenia,
10) opisu kwalifikacji absolwenta studiów podyplomowych/kursu dokształcającego/szkolenia, z uwzględnieniem poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji,
11) obsady kadrowej zajęć dydaktycznych.

4. Integralną częścią planu i programu studiów podyplomowych jest opis zasad stosowania i funkcjonowania wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia, uwzględniający, m.in. sposób dokumentowania i metody weryfikowania efektów kształcenia, wyniki analizy rynku pracy w aspekcie zapotrzebowania na absolwentów prowadzonego zakresu studiów/kursu.
5. Absolwent studiów podyplomowych lub kursu dokształcającego/szkolenia powinien posiadać wiedzę, umiejętności i kompetencje do wykonywania zadań:

1) wynikających z wymagań określonych w przepisach o doskonaleniu i dokształcaniu w określonych dziedzinach zawodowych,
2) związanych z obszarem wiedzy, stanowiącym zakres doskonalenia i dokształcania.

§ 20

Wytyczne dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych, w sprawie uchwalania planów i programów kursów dokształcających, obowiązują również jednostki ogólnouczelniane i międzywydziałowe prowadzące kursy dokształcające i szkolenia.

ROZDZIAŁ 5
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE 
I. TERMINY I WYTYCZNE W ZAKRESIE DOSTOSOWANIA PROFILI KSZTAŁCENIA I PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA PROWADZONYCH KIERUNKÓW STUDIÓW DO PRZEPISÓW USTAWY – PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM
§ 21

1. Działaniem dostosowującym profile kształcenia i programy kształcenia do przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym objęte są podstawowe jednostki organizacyjne nieposiadające uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w obszarze wiedzy i dziedzinie nauki/sztuki, do których przyporządkowany jest prowadzony kierunek studiów oraz podstawowe jednostki organizacyjne nieposiadające uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w obszarze wiedzy i dziedzinie nauki/sztuki, do których przyporządkowany jest prowadzony kierunek studiów i niespełniające wymagań określonych ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie warunków uzyskania uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia o profilu ogólnoakademickim.
2. W związku z działaniem, o którym mowa w ust. 1, w Uniwersytecie wprowadza się harmonogram działań, uwzględniający terminy dostosowania profili i programów kształcenia, określone przepisami ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym:

1) studia pierwszego stopnia – termin złożenia przez podstawową jednostkę organizacyjną wniosku o zmianę profilu kształcenia i przyjęcie efektów kształcenia dla programu kształcenia danego kierunku i profilu kształcenia, upływa ostatniego dnia września 2017 roku,
2) studia drugiego stopnia realizowane w wymiarze 4 semestralnym – termin złożenia przez podstawową jednostkę organizacyjną wniosku o zmianę profilu kształcenia i przyjęcie efektów kształcenia dla programu kształcenia danego kierunku i profilu kształcenia, upływa ostatniego dnia września 2017 roku,
3) studia drugiego stopnia realizowane w wymiarze 3 semestralnym (kierunki, na które rekrutacja zostanie przeprowadzona w ramach naboru śródrocznego, tj. luty 2018 roku – termin złożenia przez podstawową jednostkę organizacyjną wniosku o zmianę profilu kształcenia i przyjęcie efektów kształcenia dla programu kształcenia danego kierunku i profilu kształcenia, upływa ostatniego dnia maja 2017 roku,
4) jednolite studia magisterskie - termin złożenia przez podstawową jednostkę organizacyjną wniosku o zmianę profilu kształcenia i przyjęcie efektów kształcenia dla programu kształcenia danego kierunku i profilu kształcenia, upływa ostatniego dnia października 2017 roku, 
z zastrzeżeniem ust. 4.

3. Analizą i działaniami dostosowującymi do zmian ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, objęte są kierunki studiów utworzone przed dniem 1 października 2014 roku, tj. prowadzone przez daną podstawową jednostkę organizacyjną w dniu wejścia w życie ww. zmian ustawy oraz kierunki studiów rozpoczynające pierwszy cykl kształcenia od roku akademickiego 2015/2016. 
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien być poprzedzony uchwałą rady podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie zatwierdzenia projektu efektów kształcenia dla poziomu i profilu kształcenia prowadzonego przez jednostkę w ramach kierunku studiów oraz powinien spełniać wymagania określone przepisami niniejszej uchwały, ze szczególnym uwzględnieniem wymagań zawartych w §§ 14 -15.
5. Zmienione w trybie określonym w ust. 2-4 programy kształcenia obowiązują dla cykli kształcenia rozpoczynających się:

1) studia pierwszego stopnia i jednolite studia magisterskie - od 1 października 2018 roku.
2) studia drugiego stopnia:

a) realizowane w wymiarze 4 semestralnym – od 1 października 2018 roku,
b) realizowane w wymiarze 3 semestralnym na kierunkach, na które przeprowadzono nabór śródroczny w 2018 roku – od początku semestru letniego roku akademickiego 2017/2018.

II. TERMINY DOTYCZĄCE ZASAD FUNKCJONOWANIA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W OKRESIE DOSTOSOWANIA DO PRZEPISÓW USTAWY – PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM
§ 22

Studia podyplomowe rozpoczęte przed dniem 1 października 2015 roku prowadzone są według dotychczasowych programów kształcenia do czasu ich zakończenia.

ROZDZIAŁ 6
PRZEPISY KOŃCOWE
§ 23

1. Podstawowe jednostki organizacyjne, najpóźniej do 31 maja 2017 roku, dostosują programy studiów wszystkich kierunków studiów, poziomów i profili kształcenia, utworzonych przed dniem 1 października 2016 roku do wymogów określonych w §§ 5 -6, § 7 ust. 3-11 oraz §§ 8–12.
2. Programy studiów, o których mowa w ust. 1, obowiązują dla cykli kształcenia rozpoczynających się 1 października 2017 roku.

§ 24

1. Podstawowe jednostki organizacyjne prowadzące kierunki studiów, na których dokonano zmiany efektów kształcenia w zakresie określonych w § 4 ust. 2 i 3, dostosowują programy kształcenia i programy studiów, najpóźniej do 31 maja danego roku.
2. Zmieniony, w trybie ust. 1, program kształcenia i program studiów obowiązuje z dniem rozpoczęcia nowego cyklu kształcenia.

§ 25

Studenci, którzy rozpoczęli studia przed dostosowaniem profili i programów kształcenia, studiują według dotychczasowych programów kształcenia do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów.

§ 26

1. Traci moc Uchwała Nr 634 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2014 roku w sprawie ustalenia wytycznych dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczących uchwalania programów studiów wyższych, w tym planów studiów, programów i planów studiów doktoranckich, planów i programów studiów podyplomowych oraz kursów dokształcających.
2. Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.

Przewodniczący Senatu

Rektor

prof. dr hab. Ryszard J. GÓRECKI